Nghệ nhân khắc ván in làng Thanh Liễu, Hải Dương

VQA - Những người thợ chuyên khắc ván gỗ kinh sách đã góp phần phổ biến một số lượng kinh sách không nhỏ trong kho tàng văn hiến của dân tộc. Tuy nhiên, vai trò của họ, những người đã từng khắc ván xưa ấy lại ít được nhắc đến.
Tin Liên Quan:
Phật giáo nhập thế và các vấn đề xã hội đương đại
TWGH, Phật giáo TP.HCM viếng tang Đại lão HT.Thích Tắc An
Ban Trị sự GHPGVN TP.HCM dâng hương tưởng niệm Bồ-tát Thích
Trong lịch sử in ấn sách chữ Hán – Nôm thời phong kiến, các thợ khắc ván của làng Hồng Lục 紅蓼(sau này thời vua Tự Đức đổi thành Thanh Lục/ Liệu 青蓼do kiêng húy) đã có công lao rất lớn trong việc khắc ván, phổ biến kinh sách. Những người thợ khắc ván ở làng tỏa đi khắp nơi để khắc những bộ kinh sách lớn cho các chùa. Tên tuổi của họ được khắc và in trong các bộ kinh sách, đây là những căn cứ xác đáng để vinh danh những cá nhân, tập thể, nghệ nhân đã dày công san khắc.
Khắc ván kinh sách, tranh mộc bản, sách lịch sử, thơ văn bằng chữ Hán, Nôm dưới các triều đại phong kiến nước ta đã trở thành một nghề của một số làng nghề như Hồng Liễu, Liễu Chàng, Hàng Trống, Đông Hồ…

Người làng Hồng Lục (Thanh Lục/ dân quen đọc là Liễu) từ xưa đến nay vẫn luôn tự hào cụ tổ nghề của nghề khắc ván in kinh sách là vị Thám hoa Họ Lương người trong làng. Theo “Văn bia đề tên tấn sĩ khoa Nhâm Tuất niên hiệu Đại Bửu thứ 3 (1442)”, tên tuổi Lương Như Hộc nằm thứ ba trong hàng Đệ nhất giáp, ứng với vị trí Thám hoa, ghi rõ: “Lương Như Hộc, người xã Hồng Lục, huyện Trường Tân”. Hiện nay trong làng còn đền thờ ông.

Những người thợ chuyên khắc ván gỗ kinh sách đã góp phần phổ biến một số lượng kinh sách không nhỏ trong kho tàng văn hiến của dân tộc. Tuy nhiên, họ những người đã từng khắc ván xưa ấy lại ít được nhắc đến. Hiện chưa có một thống kê chi tiết những người thợ của làng Thanh Liễu đã từng khắc các bộ kinh nào. Gia đình, dòng họ nào là người đóng góp nhiều cho việc khắc ván các bộ kinh. Tuy nhiên, qua việc tìm hiểu các người thợ khắc ván được ghi chép trong các bộ kinh mà chúng tôi tiếp cận được thì hiện nay có khoảng gần 100 người con của làng đã từng tham gia khắc ván kinh. Thông qua nghiên cứu các bộ kinh sách hiện còn bảo quản tại các chốn tổ như Bổ Đà, Vĩnh Nghiêm, Liên Phái, Bà Đá, Viên Minh, Tế Xuyên, Hòe Nhai, Yên Ninh…bước đầu có thể thống kê được tên người khắc ván.

Có thể chưa thật chính xác tên những cá nhân của làng Hồng Lục (Thanh Liễu) đã từng khắc các bộ kinh sách nổi tiếng của các chốn tổ. Dưới đây là danh sách tên những người thợ - nghệ nhân đã tham gia san khắc ván cho các chốn tổ, năm khắc ván. Chúng tôi hy vọng tiếp tục nghiên cứu để tìm được hết những cá nhân đã tham gia khắc ván nhằm tri ân và làm rạng danh cho dòng họ quê hương Thanh Liễu