Quan Âm Tự - Phú Hòa, Phú Yên

https://www.quanamtu.com

Lắng nghe sâu-Cánh cửa mở ra hiểu biết và chữa lành

Chúng tôi đến chùa An Tịnh vào một buổi chiều có mưa nhẹ. Trong gian phòng nhỏ dưới chính điện, một nhóm cư sĩ đang tham gia buổi thực hành “Lắng nghe sâu – Nói lời ái ngữ” do thầy Thích Trí Minh hướng dẫn. Không khí yên tĩnh, không ai nói chen, không ai
Lắng nghe sâu-Cánh cửa mở ra hiểu biết và chữa lành

Lắng nghe sâu-Cánh cửa mở ra hiểu biết và chữa lành

Chúng tôi đến chùa An Tịnh vào một buổi chiều có mưa nhẹ. Trong gian phòng nhỏ dưới chính điện, một nhóm cư sĩ đang tham gia buổi thực hành “Lắng nghe sâu – Nói lời ái ngữ” do thầy Thích Trí Minh hướng dẫn. Không khí yên tĩnh, không ai nói chen, không ai phản ứng vội. Mỗi người có 5 phút để chia sẻ tâm sự – một cách chân thật, không tô vẽ. Những người còn lại – lặng im, tay đặt nhẹ lên đầu gối, mắt nhìn xuống hoặc khẽ khép.

Đó là lắng nghe sâu – không phải để phản hồi, mà để hiểu.

“Trong xã hội ngày nay, con người nói rất nhiều, gõ rất nhanh, phản ứng rất tức thì… nhưng lại ít ai thật sự được lắng nghe. Mỗi tâm hồn đều đang thèm khát sự hiện diện không phán xét của một người biết lắng nghe mình một cách trọn vẹn”, sư cô nhẹ nhàng nói.

Lắng nghe sâu là gì?

Theo tinh thần Phật giáo, lắng nghe sâu (deep listening), hay còn gọi là từ bi thính pháp, là một phương pháp thực hành giúp người nghe mở lòng đón nhận khổ đau của người khác mà không phán xét, không xen ý kiến cá nhân, không phản ứng vội vàng.

Lắng nghe sâu không chỉ là kỹ năng giao tiếp, mà là một thực tập tâm linh, giúp ta kết nối sâu sắc với người khác, đồng thời hóa giải những kết tội, hiểu lầm, oán giận đã tích tụ từ lâu.

Tại sao lắng nghe lại quan trọng đến vậy?

Chị Mai – một giáo viên cấp ba – tham dự buổi thực hành chia sẻ: “Tôi từng có khoảng thời gian dài xung đột với con gái tuổi teen. Hai mẹ con nói chuyện là cãi nhau. Sau khi học lắng nghe sâu, tôi dừng lại mọi lời khuyên dạy, chỉ ngồi yên và để con nói. Dù nhiều câu rất khó nghe, tôi vẫn im lặng. Và một hôm con ôm tôi khóc, nói rằng: ‘Con biết mẹ thương con vì mẹ đã chịu nghe con mà không mắng.’ Tôi cũng khóc theo.”

Trong một thế giới ồn ào, sự im lặng đầy hiện diện là món quà quý hiếm. Khi ta lắng nghe ai đó thật sâu, ta không chỉ giúp họ nhẹ lòng – mà chính bản thân ta cũng trở nên bao dung, điềm tĩnh và sâu sắc hơn.

Lắng nghe sâu không phải…

Không phải im lặng một cách lạnh lùng – mà là sự hiện diện trọn vẹn bằng thân – tâm – ý.

Không phải chờ người khác nói xong để phản bác – mà là buông bỏ nhu cầu phải “đúng”.

Không phải đồng tình vô điều kiện – mà là hiểu sâu cái khổ trong lời nói, để từ đó phát khởi từ bi.

Lắng nghe sâu đòi hỏi ý thức tỉnh giác cao độ, từ tâm, và ý chí buông bỏ cái tôi – không dễ, nhưng hoàn toàn có thể luyện tập từng ngày.

Ba bước thực tập lắng nghe sâu

Dưới đây là phương pháp thực hành lắng nghe sâu đơn giản, phù hợp cho cả cư sĩ tại gia, người đi làm, cha mẹ, thầy cô…

Bước 1: Quay về hơi thở – an trú thân tâm

Trước khi lắng nghe, hãy trở về với chánh niệm hơi thở trong vài phút. Mỗi hơi thở vào – biết là đang thở vào. Mỗi hơi thở ra – biết là đang thở ra. Buông hết thành kiến, lo âu, toan tính.

“Tôi thở vào – làm lắng dịu thân tâm.
Tôi thở ra – mỉm cười với người trước mặt.”

Bước 2: Mở lòng đón nhận – không chen lời

Trong lúc người kia nói, giữ sự im lặng tỉnh thức. Không vội phản hồi. Không suy nghĩ cách trả lời. Không đánh giá đúng – sai. Chỉ lắng nghe bằng tâm từ bi, hiểu rằng đằng sau những lời trách móc, giận dữ có thể là một trái tim tổn thương.

Bước 3: Phản hồi bằng từ bi hoặc… im lặng

Sau khi người kia nói xong, nếu cần nói, hãy nói bằng ái ngữ:

“Tôi nghe bạn nói, và tôi hiểu bạn đang rất khổ.”

“Tôi ở đây để lắng nghe bạn thêm, nếu bạn muốn.”

“Tôi xin lỗi vì đã làm bạn tổn thương.”

Còn nếu chưa đủ chín muồi, im lặng đầy hiện diện chính là sự phản hồi sâu sắc nhất.

Ứng dụng trong gia đình và xã hội

Trong gia đình: Lắng nghe sâu giúp hóa giải xung đột giữa vợ chồng, cha mẹ – con cái.

Trong công sở: Giúp xây dựng văn hóa giao tiếp lành mạnh, giảm căng thẳng, gia tăng gắn kết.

Trong xã hội: Góp phần giảm phán xét, định kiến, lan tỏa tinh thần hiểu và thương.

Một hành động nhỏ, một chuyển hóa lớn

Có người nói, giữa yêu thương và hiểu biết, thì hiểu là gốc của yêu thương. Mà muốn hiểu thì trước hết phải lắng nghe.

Thiền sư Nhất Hạnh từng viết: “Người kia đang khổ. Nếu mình không lắng nghe thì người đó sẽ không thể nói ra, và nỗi khổ ấy sẽ tiếp tục lớn lên.”

Hãy bắt đầu từ hôm nay. Từ những người thân trong nhà. Từ chính mình – bằng sự lắng nghe những dồn nén trong tâm hồn mình. Đừng chờ đến khi người ấy không còn nữa, ta mới tiếc vì chưa từng lắng nghe họ bằng cả trái tim.

Trong những chuyển động vội vã của cuộc sống, lắng nghe sâu là một cánh cửa tĩnh lặng để ta bước vào thế giới của người khác, và cũng bước sâu vào chính mình.

Khi thế giới đầy tranh cãi, phán xét, tổn thương – lắng nghe là một hành động cách mạng.

Tác giả: Quan Âm Tự

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây